Besimtarët ortodoksë në mbarë Shqipërinë kremtuan më 6 janar Ditën e Ujit të Bekuar, një nga festat më të rëndësishme të kalendarit liturgjik të Kishës Ortodokse. Kjo ditë, e njohur edhe si Epifania, përkujton pagëzimin e Jezu Krishtit në ujërat e lumit Jordan dhe simbolizon pastrimin shpirtëror, bekimin dhe ndriçimin hyjnor të besimtarëve.
Kremtimet në mbarë vendin
Ceremonia tradicionale u zhvillua me rituale solemne në kishat e qyteteve të ndryshme. Ajo fillon herët në mëngjes me Meshën e Shenjtë, ku priftërinj të veshur në uniformen e tyre të shenjtë drejtojnë shërbesat për besimtarët. Pas përfundimit të meshës, processionet e gjata i drejtohen lumenjve ose burimeve të ujit, ku zhvillohet momenti kulmor i festës—hedhja e kryqit në ujë.
Në Fier, Kisha e Shën Gjergjit organizoi ceremoni në shatërvanin e Sheshit Europa. Pas meshës në kishë, besimtarë të shumtë u mblodhën për të marrë ujin e bekuar, të cilin e konsiderojnë simbol të mbarësisë dhe shëndetit. Kryqi u hodh në ujë, dhe disa të rinj sfiduan temperaturat e ulëta dhe reshjet e shiut për ta kapur atë. Për herën e dytë radhazi, 18-vjeçari Samuel Kola nga Roskoveci arriti ta nxjerrë kryqin nga uji, duke e dorëzuar atë pastaj Mitropolitit At Nikolla të Mitropolisë së Apollonisë për bekim.
Në Berat, tradicionalisht ndër vendet më aktive në kremtimin e kësaj feste, 10 të rinj u hedhën në ujërat e ftohta dhe të turbullta të lumit Osum, duke sfiduar kushtet e vështira atmosferike. Më i vogli ndër ta ishte një fëmijë 8-vjeç. Kryqi u kap këtë vit nga 15-vjeçari Fabio Naço nga lagja Goricë e Beratit. Sipas zakonit të shenjtë, i riu viziton më pas shtëpitë e lagjeve Goricë, Mangalem dhe Kala, ku banorët "dorovisjnë" kryqin e bekuar, duke besuar në fuqinë e bekimit të tij.
Në Sarandë, kryqi u hodh në ujërat e detit Jon, ku Andrea Baruta nga Dropulli arriti ta kapë atë. Në shprehjen e tij, i riu tha: "Paqe dhe dashuri, shëndet mbi të gjitha."
Në Korçë, ceremonia u zhvillua në Katedralen "Ngjallja e Krishtit", ku procesioni i gjerë i besimtarëve u drejtua drejt shatërvanit në lulishten pranë gjimnazit "Themistokli Gërmenji". Kryqi u nxor nga i riu Ervis Rakipi, për të cilën kjo ishte hera e tretë që arrinte ta kapë atë. "Është hera e tretë. Ndihem shumë mirë, e ndieja që do ta kapja kryqin dhe ia dola. Hidhem çdo vit. Uroj për të gjithë mbarësi," tha Rakipi.
Anulime për shkak të motit të keq
Sidoqoftë, moti i keq atmosferik ndikoi në zhvillimin normal të ceremonive në disa qytete. Në Durrës, përmbytjet e shkaktuara nga reshjet intensive penguan hedhjen tradicionale të kryqit. Kryepeshkopi Joan u kufizua të kryente vetëm Meshën e Shenjtë dhe bekimin e ujit brenda ambienteve të kishës.
Në Gjirokastër, të njëjtin vendim e morën autoritetet kishtare. Ndryshe nga vitet e kaluara, rituali i hedhjes së kryqit nuk u zhvillua në ujërat e lumit Drino për shkak të kushteve të pafavorshme atmosferike. U zhvillua vetëm ceremonia fetare brenda Katedrales "Ngjallja e Krishtit", nën drejtimin e Mitropolitit Nathanail. Në Lushnjë dhe në zonën e Myzeqesë rituali u anulua për arsye sigurie të ngjashme.
Kuptimi teologjik dhe tradicional
Teologu Dhimitër Qosja, në një lidhje të drejtpërdrejtë në emisionin "Mirëmëngjes Shqipëri" të RTSH, theksoi se hedhja e kryqit në ujë përfaqëson prezencën e Perëndisë në botë. "Kryqi në ujë na tregon se Perëndia vjen në kaosin natyror dhe shfaq praninë e Tij. Epifania është dita kur Zoti hyn publikisht në komunikim me njerëzit përmes Jezu Krishtit," tha Qosja.
Sipas tij, 6 janari shënon momentin kur, përmes pagëzimit të Krishtit, "qiejt hapen" dhe Perëndia shfaqet jo si nocion abstrakt, por si prani e gjallë dhe komunikuese. Qosja kujtoi se në fillimet e krishterimit, kjo festë kremtohej së bashku me Krishtlindjen.
Duke shpjeguar simbolikën më të thellë të ritualit, Qosja nënvizoi se uji në Bibël mbart kuptimin e kaosit, ndërsa bekimi i tij tregon se Perëndia e shenjtëron dhe e transformon natyrën. "Njerëzit që zhyten në ujë këtë ditë nuk e bëjnë për fat apo thjesht si ritual mistik. Zhytesh në ujë do të thotë të zhytesh në frymën e Zotit, e cila synon transformimin shpirtëror të njeriut," përfundoi ai.
Besimi në bekimin e ujit
Sipas traditës ortodokse, në Ditën e Ujit të Bekuar, të gjitha ujërat që rrjedhin konsiderohen të bekuar. Besimtarët marrin ujë të bekuar nga kishat, të cilin e ruajnë në shtëpitë e tyre për gati një vit të tërë. Ky ujë përdoret sipas besimit për shërimin e shpirtit dhe trupit, si dhe për mbrojtje të shtëpisë nga e keqja.
Pas ceremoniës, personi që ka kapur kryqin viziton shtëpitë e zonës, ku banorët "dorovisjnë" kryqin sipas zakonit të lashtë, duke besuar se ky akt sjell bekimin hyjnor në shtëpi. Kjo traditë ka mbetur e pandryshuar përgjatë shekujve dhe vazhdon të jetë pjesë integrale e kulturës fetare shqiptare.