Punësimi jashtë vendit, qoftë edhe përkohësisht, është bërë një tendencë e qëndrueshme për shqiptarët gjatë viteve të fundit. Kjo realitet reflektohet në mënyrë të dukshme edhe në rritjen e të ardhurave nga puna sezonale dhe transfertat personale, të cilat kanë fituar përmasat e një burimi të rëndësishëm ekonomik për ekonominë shqiptare.
Të ardhura nga transfertat personale
Sipas të dhënave të publikuara nga Eurostat, gjatë vitit 2024 në Shqipëri u dërguan rreth 2.1 miliardë euro nga transfertat personale dhe kompensimi i punonjësve. Nga kjo shumë, transfertat personale nga puna jashtë përbënin 31.6% ose 663 milionë euro, shifër që shënon rritje krahasuar me vitet e mëparshme, megjithëse me ritëm më të ngadaltë se sa në vitin 2023.
Të ardhurat nga puna jashtë vendit kanë shënuar rritje të vazhdueshme në vitet e fundit, duke reflektuar intensifikimin e emigrimit, qoftë edhe të përkohshëm. Në vitin 2022, transfertat personale arritën në 455 milionë euro, ndërsa në 2023 ato u rritën në 629 milionë euro, me një ritëm rritjeje rreth 38%. Në vitin 2024, megjithatë, rritja u ngadalësua në 5.1%, duke arritur në 663 milionë euro.
Gjeografia e punësimit jashtë
Afërsia gjeografike me vendet si Italia dhe Greqia, si dhe mundësia e zgjeruar për të punuar në distancë përmes platformave online, kanë zgjeruar ndjeshëm gjeografinë e vendeve ku shqiptarët gjenerojnë të ardhura. Ky diversifikim i vendeve të punësimit u përshkallëzon përmasat e emigrimit sezonal shumë përtej Evropës, duke arritur deri në vendet e zhvilluara dhe vendet arabe të Gjirit Persik.
Greqia udhëheq si vendi kryesor nga i cili shqiptarët dërgojnë më shumë të ardhura nga puna sezonale. Shteti fqinjë bëhet pritës veçanërisht në periudhat e verës dhe vjeshtës për qindra shqiptarë që shkojnë të punojnë në sektorin e bujqësisë. Transfertat personale nga puna sezonale nga Greqia ishin 156 milionë euro në vitin 2024.
Në vendin e dytë radhitet Italia, e cila është gjithashtu një destinacion i preferuar për emigrantët shqiptarë, kryesisht për shkak të afërsisë gjeografike dhe mundësive të gjera për punësim. Transfertat nga Italia ishin 126 milionë euro në vitin 2024.
Gjermania zë vendin e tretë në klasifikim dhe vitet e fundit është bërë një vend i preferuar nga shumë profesionistë dhe punëtorë të kualifikuar. Transfertat nga Gjermania arritën në 69 milionë euro në vitin 2024. Kontribute të rëndësishme vijnë edhe nga Mbretëria e Bashkuar, Zvicra, Turqia, Irlanda, si dhe nga vende të tjera të Bashkimit Evropian dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës.
Sektori dhe natyra e punësimit
Shqiptarët e punësuar përkohësisht jashtë angazhohen në sektorë të ndryshëm. Kryesisht ata punojnë në bujqësi, turizëm, shërbime dhe ndërtim. Megjithatë, vitet e fundit vihet re rritje graduale e punësimit edhe në sektorin e teknologjisë së informacionit, kryesisht përmes punës në distancë dhe platformave online, e cila lejon shqiptarët të fitojnë të ardhura nga vendet më të zhvilluara pa pasur nevojën të migrojnë fizikisht.
Duhet të pranohet se shifra e 663 milionë euro përfaqëson shumat zyrtarisht të transferuara në Shqipëri. Kompensimi i punonjësve përfshin pagat dhe të ardhurat që rezidentët e një vendi fitojnë duke punuar përkohësisht jashtë shtetit, para se të zbriten taksat dhe kontributet. Kjo do të thotë se ka edhe të ardhura të tjera të padeklaruara dhe të transferuara nëpërmjet kanaleve joformale që nuk përfshihen në këto shifra zyrtare.