Perceptimi Negativ i Shqiptarëve për Situatën Financiare
Perceptimi i shqiptarëve për situatën financiare rezulton dukshëm më negativ krahasuar me një vit më parë, duke sinjalizuar një rritje të fortë të pakënaqësisë, sipas të dhënave nga Barometri i Ballkanit. Ky ndryshim në mentalitetin e popullatës përbën një zhvendosje të ndjeshme në klimin ekonomik dhe shoqëror.
Shifrat dhe Statistikat Kryesore
Sipas të dhënave të mbledhura, 53% e të anketuarve në Shqipëri vlerësojnë se gjendja financiare pritet të jetë "më keq" ose "shumë më keq" në 12 muajt në vijim, një nivel që e bën pesimizmin dominues në shoqëri. Në të kundërtën, 46% shprehen se situata është përmirësuar, ndërsa një pjesë minimale mendon se ka mbetur e pandryshuar.
Krahasimi me të dhënat e vitit të kaluar tregon një ndryshim radikal në pritshmëritë e qytetarëve. Një vit më parë, në 2024, pakënaqësia ishte e kufizuar në vetëm 14%, ndërsa gati gjysma e shqiptarëve mendonin se situata financiare do të mbetej e njëjtë dhe 38% prisnin përmirësim. Ky kalim nga një klimë neutrale pritshmërie në një gjykim masiv negativ brenda vetëm një viti tregon se një pjesë e madhe e familjeve kanë përjetuar përkeqësim real të kushteve ekonomike, ose të paktën një zhgënjim të fortë nga pritshmëritë e mëparshme.
Presionet mbi Buxhetet Familjare
Ndryshimi në perceptimin e qytetarëve reflekton presionet e vazhdueshme mbi buxhetet familjare, veçanërisht rritjen e kostos së jetesës dhe pasigurinë ekonomike, të cilat duket se kanë gërryer besimin e qytetarëve në aftësinë e tyre të sigurimit të stabilitetit financiar.
Edhe pse inflacioni zyrtar është zbutur krahasuar me kulmin e viteve të mëparshme, çmimet e ushqimeve, energjisë dhe shërbimeve bazë kanë mbetur të larta, duke ulur ndjeshëm fuqinë blerëse të pagave dhe pensioneve. Për shumë familje, normalizimi i inflacionit në shifra zyrtare nuk është përkthyer në lehtësim real të shpenzimeve mujore, duke përforcuar perceptimin e vështirësimit ekonomik.
Mospërputhja mes Rritjes Ekonomike dhe Të Ardhurave Reale
Një arsye tjetër thelbësore lidhet me mospërputhjen mes rritjes ekonomike të raportuar dhe të ardhurave reale të qytetarëve. Rritja e PBB-së dhe e pagës mesatare nuk është ndjerë njësoj në të gjitha shtresat shoqërore, veçanërisht te punonjësit me të ardhura të ulëta dhe të mesme, të cilët përbëjnë pjesën më të madhe të popullatës.
Pakënaqësia ushqehet edhe nga pasiguria në tregun e punës, sidomos për të rinjtë dhe punësimin cilësor. Edhe pse punësimi në terma sasiorë është rritur sipas statistikave zyrtare, shumë vende pune mbeten me paga të ulëta ose pa stabilitet afatgjatë, duke forcuar perceptimin e pasigurisë financiare dhe mungesës së perspektivës afatgjatë për brezin e ri.
Këto gjetje nga Barometri i Ballkanit paraqesin një alarme për politikat ekonomike dhe shoqërore, pasi besimi i qytetarëve në aftësinë e institucioneve të sigurimit të stabilitetit ekonomik ka rënë ndjeshëm. Nevojitet përgjigje serioze dhe konkrete nga palët përkatëse për të adresuar këto shqetësime të legjitime të popullatës.