Presidenti i Serbisë Aleksandar Vuçiq kritikoi të dielën arrestimin e presidentit të Venezuelës, Nicolas Maduro, nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës, duke deklaruar se rendi juridik ndërkombëtar dhe Karta e Kombeve të Bashkuara "nuk funksionojnë më".
Duke folur për media në Beograd, pas mbledhjes së Këshillit të Sigurisë Kombëtare të Serbisë, Vuçiq tha se në politikën globale sot mbizotëron "ligji i forcës". "Në botë sot mbizotëron ligji i forcës, ligji i të fortit. Ky është i vetmi parim i politikës bashkëkohore që ekziston sot në botë", deklaroi presidenti serb.
Arrestimi i Maduros
Shtetet e Bashkuara arrestuan Maduron dhe bashkëshorten e tij më 3 janar gjatë një operacioni të shpejtë të shtunën në mëngjes, ndërsa njëkohësisht ndërmorën sulme ajrore në disa lokacione, duke tronditur kryeqytetin Karakas. Maduro u transferua në Nju Jork, ku do të përballet me akuza për trafik droge.
Vuçiq më 4 janar, një ditë pas aksionit amerikan, tha se po shembet rendi i vjetër botëror dhe se asnjë rregull nuk vlen më, duke vlerësuar se dominon e drejta e forcës dhe se "kush është më i fortë, ai shtyp". Zyrtarët serbë e vlerësuan rrëzimin e tij në këtë aksion amerikan si "të drejtën e forcës" dhe "të drejtën e më të fortit".
Megjithatë, më 5 janar, presidenti i Serbisë deklaroi se i kupton interesat kombëtare të Shteteve të Bashkuara dhe se e respekton jashtëzakonisht shumë si presidentin Donald Trump, ashtu edhe SHBA-në, por se Serbia nuk ka alternativë tjetër përveçse të respektojë të drejtën ndërkombëtare. Siç tha ai, nuk përdori fjalë më të rënda për të mos dëmtuar marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara.
Reagimi nga Kosova
Ndaj deklaratave të Vuçiqit ka reaguar ish-ministrja e Punëve të Jashtme të Kosovës, Meliza Haradinaj. Përmes një postimi në platformën "X", Haradinaj ka theksuar se rendi ndërkombëtar forcohet vetëm atëherë kur regjimet që shkelin sovranitetin e shteteve, shtypin demokracinë dhe eksportojnë paqëndrueshmëri përballen me përgjegjësi, e jo kur mbrohen.
"Armiqtë më të këqij të Amerikës, miqtë më të afërt të Serbisë. Rendi ndërkombëtar përforcohet kur përballen, jo mbrohen, regjimet që shkelin sovranitetin, shtypin demokracinë dhe eksportojnë paqëndrueshmëri", ka shkruar Haradinaj, duke i dhënë përgjigje direkte kritikave të Vuçiqit.
Pse Serbia mbështette Venezuelën
Bashkëpunimi midis Serbisë dhe Venezuelës bazohej kryesisht në faktin se Venezuela nuk njeh pavarësinë e Kosovës. Një nga argumentet kryesore për forcimin e bashkëpunimit me Venezuelën, të cilat i kanë paraqitur zyrtarët serbë, është fakti se Venezuela nuk e njeh pavarësinë e Kosovës.
Në inaugurimin e Maduros si president në janar të vitit të kaluar, mori pjesë kryetarja e Kuvendit të Serbisë, Ana Bërnabiq, një veprim që nxiti kritika nga Brukseli.
Në mesin e vitit 2023, Serbia dhe Venezuela nënshkruan Marrëveshjen për heqjen e vizave dhe paralajmëruan hapjen e ambasadës serbe në këtë vend, i cili kufizohet me Kolumbinë, Brazilin dhe Guajanën. Zyrtarët serbë e përshkruanin Maduron si "shok i madh" për Serbinë.
Serbia forcoi marrëdhëniet me Venezuelën dhe regjimin e saj autoritar, ndërkohë që ky vend, i afërt me Rusinë, ishte nën sanksione nga Bashkimi Evropian dhe Shtetet e Bashkuara.
Reagime ndërkombëtare
Aksionin e SHBA-së e dënuan Irani, Rusia dhe aleatë të tjerë të vendit të Amerikës së Jugut, ndërsa sekretari i Përgjithshëm i Kombeve të Bashkuara, Antonio Guterres, tha se aksioni ushtarak amerikan përfaqëson një "precedent të rrezikshëm".
Në të kundërt, shumica e vendeve të Ballkanit Perëndimor mbështetën aksionin amerikan, duke deklaruar se bëhet fjalë për një regjim narko-kriminal dhe se Maduro është diktator. Rrëzimin e Maduros e përshëndetën edhe venezuelianët që jetojnë në mërgim.
Departamenti amerikan i Shtetit deri në publikimin e këtij teksti nuk iu përgjigj pyetjes lidhur me reagimin zyrtar të presidentit të Serbisë ndaj rrëzimit të Maduros.
Konteksti më i gjerë
Kritika e Vuçiqit ndaj veprimit amerikan vjen në një kontekst më të gjerë, ku Serbia ka mbajtur një qëndrim përballë-përballë ndaj Perëndimit dhe Rusisë. Beogradi zyrtar mbështeti integritetin territorial të Ukrainës, por nuk iu bashkua sanksioneve perëndimore ndaj Rusisë dhe vazhdoi të mbajë lidhje me Moskën.
Sipas vlerësimeve të organizatave ndërkombëtare, Serbia është një vend me demokraci të dëmtuar, ku cenohen liritë qytetare dhe ushtrohet presion mbi opozitën.