E ardhmja e Groenlandës, ishullit strategjik të Arktikut të pasur me minerale, do të jetë në qendër të një takimi të nivelit të lartë javën e ardhshme midis Shteteve të Bashkuara dhe Danimarkës. Takimi vjen pas presionit të ripërtërirë nga administrata e Presidentit Donald Trump për të vënë nën kontroll amerikan territorin, duke theksuar rëndësinë e tij për sigurinë dhe mbrojtjen nga raketat.
Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, njoftoi se takimi do të zhvillohet javën tjetër, duke konfirmuar interesin e lartë të SHBA-së, por duke shmangur komentet mbi ndërhyrjen ushtarake. Në prapaskenë, Rubio u ka komunikuar ligjvënësve se synimi përfundimtar mbetet blerja e Groenlandës. Zëvendëspresidenti JD Vance ka ashpërsuar tonet në një intervistë për Fox News, duke kritikuar Danimarkën se nuk po bën mjaftueshëm për sigurinë e ishullit. Ai tha: “Fakti që bëre diçka të zgjuar 25 vjet më parë, nuk do të thotë që nuk mund të bësh diçka budallallëk tani”, dhe shtoi se Presidenti Trump është i gatshëm “të shkojë aq larg sa duhet”.
Reagimi i Danimarkës dhe Groenlandës
Ministri danez i Mbrojtjes, Troels Lund Poulsen, konfirmoi gatishmërinë për dialog, duke e cilësuar atë si të nevojshëm. Megjithatë, qeveria e Groenlandës ka vendosur “vijën e kuqe”: asnjë diskutim nuk do të bëhet pa praninë e tyre. Ministrja e Jashtme e Groenlandës, Vivian Motzfeldt, deklaroi prerë: “Asgjë për Groenlandën pa Groenlandën. Sigurisht që ne do të jemi atje. Ne jemi ata që kërkuam takimin.”
Deputetja e Groenlandës në parlamentin danez, Aaja Chemnitz, i cilësoi komentet e administratës Trump si mungesë respekti. Ajo mohoi pretendimet se ishulli është “i mbuluar me anije kineze dhe ruse” dhe theksoi se banorët kërkojnë më shumë vetëvendosje, jo ndërrim të sovranitetit. Kryeministri i Groenlandës, Jens-Frederik Nielsen, së bashku me udhëheqësit e katër partive të tjera politike, lëshoi një deklaratë të përbashkët: “Ne nuk duam të jemi amerikanë, nuk duam të jemi danezë, duam të jemi groenlandezë. E ardhmja e Groenlandës duhet të vendoset nga groenlandezët.”
Kryeministrja e Danimarkës, Mette Frederiksen, akuzoi SHBA-në se po i kthen shpinën bashkëpunimit në NATO, duke e cilësuar situatën si një “moment kritik” dhe “udhëkryq”. Ajo tha se nëse amerikanët kërcënojnë një aleat, atëherë gjithçka ndalet. Të premten, Presidenti Trump u shpreh se SHBA-ja do të bëjë diçka me Groenlandën “qoftë në mënyrën e mirë ose në mënyrën më të vështirë”, dhe administrata ka refuzuar të përjashtojë përdorimin e forcës ushtarake, pavarësisht aleancës në NATO.
Reagimet ndërkombëtare
Situata ka alarmuar Evropën. Kryeministri suedez, Ulf Kristersson, shprehu mbështetje për Danimarkën në një konferencë në Sälen, duke thënë se SHBA-ja duhet ta vlerësojë besnikërinë e saj në vend që të përdorë “retorikë kërcënuese”. Ministrat e Jashtëm të Danimarkës dhe Groenlandës, Lars Løkke Rasmussen dhe Vivian Motzfeldt, pritet të takohen me Marco Rubio në këtë javë vendimtare.