Shqipëria në vitin 2026 do të jetë vendimtare për qasjen e qeverisë ndaj sistemit të drejtësisë, ndërsa vendi synon të ruajë progresin e arritur drejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian gjatë vitit 2025.
Kryeministri Edi Rama ka kritikuar ashpër Prokurorinë e Posaçme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK), pasi kjo institucion kërkoi arrestimin e zëvendëskryeministres dhe ministres së Infrastrukturës dhe Energjisë, Belinda Balluku, zyrtarës më të lartë publike të akuzuar deri tani.
Sipas raportit të BIRN, pyetja kryesore është nëse qeveria do të vazhdojë të sulmojë institucionet e drejtësisë për t’u ardhur në mbështetje bashkëpunëtorëve të Ramës, ndërsa këto institucione kanë kontribuar në progresin real të procesit të anëtarësimit në BE, që Rama është zotuar ta përmbyllë deri në fund të dekadës.
SPAK u krijua në vitin 2019 dhe njihet për ndjekjen penale të krimit të organizuar dhe korrupsionit në nivele të larta. Kjo prokurori po përballet me sfidën e ruajtjes së pavarësisë së saj.
Drejtuesi i ri i SPAK-ut, Klodian Braho, i emëruar që nga dhjetori, duhet të menaxhojë pritshmëri të larta dhe presione publike e politike. Paraardhësi i tij, Altin Dumani, rriti ndjeshëm pritshmëritë duke ndjekur penalisht zyrtarë të lartë, duke treguar për herë të parë që nga fundi i komunizmit se askush nuk është mbi ligj.
Sfidat e opozitës
Ndërkohë, partia kryesore opozitare, Partia Demokratike, përballet me nevojën për reformim gjatë vitit 2026, pas humbjes në zgjedhjet e përgjithshme të majit 2025. Analistët politikë e shohin këtë si thelbësore për të krijuar një alternativë të re politike.
Deri tani, pavarësisht protestave kundër Ramës, partia nuk ka bërë përparim të dukshëm. Eksperti politik dhe profesori Ermal Hasimja deklaroi për BIRN se Partia Demokratike po dështon të shfrytëzojë situatën në favorin e saj ose të mobilizojë publikun.
Ai shtoi se partia mungon besueshmërinë e nevojshme politike dhe shihet nga publiku si pjesë e një elite që punon për interesat e veta dhe jo për vendin. Që nga viti 2013, kur humbi pushtetin, ajo nuk ka arritur të ndryshojë mjaftueshëm për t’u bërë e besueshme.
Megjithatë, një zhvillim i vogël, por domethënës, mund të ndikojë në perspektivën e partisë: në dhjetor, ish-deputeti Ervin Salianji nisi një nismë të re për brendshme të partisë.