Emisioni Inside Story i Top Channel ka siguruar materiale nga dosja e hetimit të SPAK kundër grupit kriminal Çopja nga Elbasani. Hetimi zbuloi një rrjet pastrimi parash që lidh Dubain, Holandën dhe Tiranën, me transaksione në kriptovaluta që arrijnë dhjetëra milionë euro nga trafiku i drogës.
Gjithçka filloi në vitin 2021, kur Guardia Civil spanjolle sekuestroi në një banesë, në kuadër të një hetimi për trafik droge, një grusht kartëmonedhash 5-euroshe me shënime dore. Këto shënime kodifikonin informacione mbi personat që koordinojnë aspektin financiar të trafikut. Autoritetet spanjolle kuptuan se kishin të bënin me një sistem financiar paralel, të padukshëm për bankat, por të lexueshëm për rrjetet kriminale përmes kodeve dixhitale.
Pas sekuestros, Guardia Civil njoftuan Europol-in, që çoi në shtrirjen e hetimit në Europë dhe Shqipëri. SPAK hyri në lojë duke bashkëpunuar me Europol për të gjurmuar transaksione dixhitale nëpër portofolë të enkriptuar. Ekspertët e zinxhirëve dixhitalë identifikuan lëvizje në rrjetin TRON/TETHER, me katër transaksione kryesore: 105 mijë dollarë, 237 mijë dollarë, 978 mijë dollarë dhe rreth 2 milionë dollarë, dyshimi për origjinë nga trafiku i drogës.
Evolucioni i Metodave të Pastrimit
Grupet kriminale kanë kaluar nga metodat tradicionale, si valixhe me para apo ndërtime, në sisteme dixhitale ku paratë transformohen në kriptovaluta me një klikim. Një portofol në Tiranë mund të menaxhojë miliona euro që duken të ligjshme, por me origjinë kriminale. Ish-prokurori Eugen Beci thekson se krimi orientohet drejt inovacioneve teknologjike, duke krijuar sfida për organet ligjzbatuese.
Pedagogja Nadia Elbasani shpjegon se platformat e licencuara e vështirësojnë pastrimin për shkak të njohjes së klientit, por ato të palicencuara ofrojnë më shumë mundësi. Avokati Dritan Jahaj shton se sekuestrat e aseteve dixhitale ndodhin vetëm gjatë shkëmbimeve nëpër platforma të treta.
Vështirësitë Ligjore dhe Bashkëpunimi
SPAK ka hasur probleme në ruajtjen e kriptovalutave të sekuestruara, duke u mbështetur në partnerë evropianë për portofolë institucionalë me siguri të lartë, si ruajtje jashtë linje dhe nënshkrime të shumëfishta. Ish-kreu i SPAK, Altin Dumani, pranon se kjo zgjidhje bazuar në marrëveshje ndërkombëtare ka qenë e mundimshme, por e përkohshme.
Ligji shqiptar i vitit 2020 për teknologjinë e regjistrave të shpërndarë mbetet pa akte nënligjore, duke lënë mangësi në procedurën penale. Beci vë në dukje se ligji nuk përcakton se si të shqyrtohen kriptovalutat. SPAK bashkëpunon me Europol, Eurojust dhe vende si Holanda, Belgjika, Spanja, Gjermania e Franca, si dhe platforma si Binance dhe Kraken, për të ndjekur transaksionet në zinxhirët dixhitalë.