Ky artikull është përditësuar. Shiko më poshtë për zhvillimet e fundit.
Zjarri vdekjeprurës dhe neglizhenca në kontrolle
Zjarri që ndodhi në barin "Le Constellation" në Crans-Montana, në resortin e skive të Zvicrës, në orët e para të Vitit të Ri 2026, ka qenë një nga katastrofat më të rënda në historinë e resortit turistik. Nga zjarri morën jetën 40 persona, ndërsa 116 të tjerë u plagosën rëndë. Autoritetet zvicerane kanë bërë të ditur se bari nuk ishte inspektuar për sigurinë prej pesë vitesh, domethënë që nga viti 2019.
Përgjigjja e autoriteteve lokale
Kryebashkiaku i Crans-Montana, Nicolas Feraud, zbuloi përmes konferencave për shtyp faktin se bari nuk përmbushte rregulloret e nevojshme të sigurisë. Ai pranoi se nuk mund të shpjegonte pse bari "Le Constellation" nuk ishte nënshtruar kontrolleve të rregullta për kaq kohë të gjatë.
Feraud u shpreh me pendim të thellë: "Na vjen thellësisht keq për këtë. Ua kemi borxh familjeve dhe do ta pranojmë përgjegjësinë." Ai theksoi gjithashtu se bashkia "nuk ndoqi një qasje të shkujdesur ndaj inspektimit të bareve" dhe se këshilli ishte "thellësisht i penduar" për neglizhencën e shfaqur.
Të paktën një pronar bari tjetër nga Crans-Montana shprehu shqetësimin e tij. Ai pohoi se ishte inspektuar vetëm dy herë në dhjetë vjet. Ky pronar tha se autoritetet lokale i kishin thënë në atë kohë: "Nëse e shkel këtë, nuk do të ketë gjoba. Por nëse ndodh diçka, unë vetë do të duhet të mbaj pasojat." Ai shtoi se jo gjithçka në ndërtesën e barit të tij përmbushte rregulloret e sigurisë nga zjarri, por se këshilli lokal nuk e tregonte interes për këtë fakt.
Mangësitë në infrastrukturë
Hetimet kanë zbuluar mangësi të rënda në infrastrukturën e barit. Dera e hyrjes në barin e katit përdhes ishte vetëm një metër e gjysmë e gjerë, një hapje jashtëzakonisht e ngushtë për të parandaluar arratisjen e 300 deri në 400 personave të panikuar. Për më tepër, kjo derë hapet nga brenda, jo nga jashtë, siç kërkohet sipas ligjit zviceran.
Pronarët e barit kishin kërkuar të zgjeronin verandën përpara hyrjes më 19 dhjetor, vetëm disa ditë para zjarrit. Plani kërkonte rritjen e sipërfaqes së dyshemesë nga afërsisht 44 në 74 metra katrorë dhe heqjen e një daljeje anësore, gjë që do ta përkeqësonte edhe më shumë situatën.
Në shtresën më të thellë të ndërtesës, ish-punonjës të barit raportuan se dalja e vetme e emergjencës ishte gjysmë e fshehur brenda një zone për duhanpirës dhe ishte e kyçur për të parandaluar hyrjen e të rinjve pa mbikëqyrje.
Shkaku i zjarrit
Zjarri besohet se ka filluar si rezultat i fishekzjarreve të vendosura në shishe shampanje që u ngritën shumë afër tavanit. Materialet izoluese ndaj zhurmës të përdorura në tavan përkeqësuan përhapjen e flakëve. Një dëshmitar raportoi se në natën e Vitit të Ri 2020, gjashtë vjet më parë, një barist i paralajmëroi njerëzit të ishin të kujdesshëm veçanërisht me fishekzjarret.
Hetimet penale
Prokurorët zviceranë kanë hapur hetim penal dhe kanë vënë nën hetim dy menaxherët e barit, çiftin francez Jacques dhe Jessica Moretti. Të dyshuarit dyshohen për vrasje nga pakujdesia, dëmtim trupor nga pakujdesia dhe zjarrvënie nga pakujdesia.
Kryebashkiaku Feraud pranoi se kishte një ekip vetëm prej pesë personash që inspektonin më shumë se 10,000 ndërtesa në Crans-Montana, gjë që e bëri të vështirë shpjegimin e mungesës së inspektimit të barit për pesë vjet. Feraud refuzoi të japë dorëheqjen, duke thënë: "Nuk po jap dorëheqjen, jo, dhe nuk dua ta bëj."
Ai deklaroi se do të ishte "në dorë të gjyqtarëve" të vendosnin nëse anëtarët e autoritetit lokal do të përfshiheshin në hetimin penal.
Masat ndryshimore
Si përgjigje ndaj tragjedisë, autoritetet lokale kanë marrë disa masa urgjente. Fishekzjarrët janë ndaluar në të gjitha ambientet publike në zonë. Një kontraktor i jashtëm do të inspektojë dhe auditojë të gjitha 128 lokalet në zonën e Crans-Montana-s.
Ndikimi në turizëm
Crans-Montana është një qytet turistik me famë ndërkombëtare, që tërheq rreth tre milion vizitorë çdo vit. Zjarri ndodhi gjatë sezonit të pikut, kur mijëra turistë ishin në lëvizje. Vail Resorts, kompania amerikane që menaxhon kompleksin e skive, deklaroi: "Jemi thellësisht të pikëlluar për tragjedinë në Crans-Montana. Mendimet tona janë me viktimat dhe familjet e tyre."
Operacionet e skiut në Crans-Montana vazhdojnë me masa kujdesi të shtuar. Aktivitetet pas skiut në barin e njohur Zerodix pranë stacionit të luginës janë anuluar deri në njoftim të mëtejshëm. Nga perspektiva turizmit, drejtori i turizmit në Crans-Montana, Bruno Huggler, shprehu se ngjarja është e lokalizuar dhe nuk pritet të ndikohen shumë rezervimet e ardhshme.
— 8 janar 2026, 13:53
Prokuroria ngriti akuzat e reja kundër çiftit Moretti për tentativë fshehjeje provash, pasi ata bllokuan llogaritë sociale të klubit mes orës 03:00 dhe 06:30 pas zjarrit. Avokati Romain Jordan, që përfaqëson 116 të plagosur – shumica të rinj me djegie katastrofike – e cilësoi pezullimin e llogarive si shenjë vetëdijeje për rrezikun e sigurisë. Hetuesit zbuluan detaje të reja mbi shkakun e zjarrit në orën 01:30: fishekzjarre të hedhura mbi shishe shampanje shkaktuan flakë, me materialin akustik të krahasuar me atë të kullës Grenfell. Videoja tregon një banakier duke mbajtur fishekzjarr, duke çuar në fenomenin e flashover. Ish-punonjësit, duke përfshirë Maxime dhe S., raportuan se fikëset e zjarrit mbyllesnin shpesh dhe dera emergjence ishte e bllokuar.
Përditësim
Jessica Moretti dyshohet se largoi arkën e parave nga lokali gjatë zjarrit në Crans-Montana, duke braktisur klientët, sipas pamjeve të kamerave të sigurisë. Ajo vuante nga një dëmtim në krah, por prioriteti ishte shpëtimi i të ardhurave të mbrëmjes, raportojnë mediat Nice Matin dhe La Repubblica. Autoritetet ngritën akuzë të re penale kundër çiftit Moretti për 'mosdhënie ndihme personave në rrezik'. Familjet e viktimave dhe të plagosurve paraqitën padi penale, konfirmoi avokati Romain Jordan si palë paditëse. Prokuroria filloi hetim të ri mbi punimet e rinovimit të barit në vitin 2015 për standarde të pamjaftueshme sigurie.
Përditësim
Policia zvicerane arrestoi pronarin e resortit në Crans-Montana në lidhje me zjarrin vdekjeprurës. Hetimi zbuloi se shumica e 12 viktimave ishin adoleshentë. Inspektimi i fundit i sigurisë u krye në 2019 dhe doli pa probleme. Sipas autoriteteve, shkuma izoluese konsiderohej e pranueshme në atë kohë, ndërsa alarmi i zjarrit nuk ishte i detyrueshëm për madhësinë e resortit. Megjithatë, rregullat kërkonin inspektime sigurie vjetore.